Witam na stronie!

Henryk B. Szumielski - Nazwiska



Imiona



W dawnych czasach imię było podstawowym wyróżnikiem człowieka. Było jednocześnie nazwiskiem i adresem zamieszkania. Bożydar – to było imię, a jednocześnie podstawowy wyróżnik tego właśnie człowieka spośród innych ludzi. Pełniło więc tę rolę, której później pełnić zaczęło nazwisko. Bożydar – to była także nazwa gospodarstwa Bozydara, które z czasem rozrosło się w wioskę. To tylko przykład. Nazwy niektórych dzisiejszych polskich miast pochodzą od staropolskich imion. Na przykład: Bolesławiec – od Bolesława, Cieszyn – od Ciesza, Kazimierz – od Kazimierza, Jawor – od Jawora, Miłoradz – od Miłorada.

O tym, że imiona towarzyszą ludziom od dawna tak pisał J.S. Bystroń: „... imię własne, związane z człowiekiem – jednostką, nadawane mu zwyczajowo lub też obrzędowo (...) Występuje już w bardzo odległych czasach.” Pisał także o tym, że imiona były źródłem, od których powstawały nazwiska: „ Rzadkie jest imię, które by nie było początkiem kilku chociażby nazwisk, z ilości zaś nazwisk możemy sądzić o rozpowszechnieniu odnośnych imion w tych czasach, kiedy większość tych nazwisk powstawała (...).”

Porównałem część imion staropolskich, które wymienia Z. Gloger („Polacy mieli bogaty zasób takich imion narodowych, polsko-słowiańskich, zapewne tak starych jak ich mowa...” ), z tymi, które występują lub występowały jeszcze w XX wieku. Spośród ponad 800 imion polsko-słowiańskich wymienionych przez Zygmunta Glogera w „Słowniku rzeczy starożytnych” przeanalizowałem te, które zaczynają się od liter B,C i D. Ograniczyłem zakres analizy, bo nie piszę pracy naukowej, lecz tylko zaspokajam własną ciekawość. W sumie wziąłem pod uwagę 168 imion, po to, aby sprawdzić czy zachowały się do dnia dzisiejszego pod postacią imion, nazwisk lub nazw miejscowości. Występowanie imion ustaliłem w oparciu o te, które podaje profesor Kazimierz Rymut , występowanie nazwiska ustaliłem na podstawie danych z 1990 roku zawartych w bazie nazwisk opracowanej przez K. Rymuta, udostępnionej na stronie www.herby.com.pl . Nazwy miejscowości współcześnie występujące ustaliłem na podstawie danych udostępnionych na stronie http://bazy.hoga.pl/kody.asp

Oto uzyskane wyniki:

1. 39,3 % imion staropolskich w XX wieku nadal występowało w niezmienionej postaci, jako imiona.
2. 67,3% dawnych imion nadal występuje jako nazwa miejscowości lub nazwisko ( w tym także jako imiona – pkt.1)
3. 32,7% imion – nie znalazłem powiązań z obecnie występującymi nazwami miejscowości i nazwiskami

Pomimo tego, że sam Z. Gloger pisał, że „Imiona te używane jeszcze przez kilka wieków po przyjęciu chrześcijaństwa, w XV stuleciu prawie wszystkie ustąpiły miejsca imionom cudzoziemskim i hebrajskim z wyjątkiem kilkunastu zachowanych do naszych czasów.” to z powyższej analizy wynika, że zachowało się ich sporo. W przypadku imion zaczynających się od liter „B”,”C”,”D” (na literę „A” u Z. Glogera nie występują) jest to 39,3 % (pkt.1) i są to imiona: Barwina (Barwin), Blizbor, Bogdan, Bogomiła (Bogomił), Boguchwał, Bogudał (Bogudan) , Bogufał, Bogumił, Bogunia (Boguń), Bogusz, Bojan, Bojomir, Bolek, Bolesław, Bolesty (Bolesta), Bolko, Borys, Borysław, Borzysława (Borzysław), Borzywoj, Borzysław (Bożysław), Borzywoj (Bożywoj), Bratosława (Bratosław), Bratumił, Brodzisław, Bromir, Bronimierz, Bronimir, Bronisław, Bronisz, Broniwoj, Brzetysław, Budzisław, Busława (Busław), Chlebosław, Chwalibóg, Chwalimier (Chwalimir), Chwalisław, Cichosław, Cieszymir, Czasław, Czesław, Dalebor (Dalebór), Dalibór, Darosław, Długosława (Długosław), Dobiegniew, Dobiesław, Dobrogniew, Dobrogost, Dobromił, Dobromysł, Dobromyśl, Dobrosław, Dobrowit, Dobrowoja (Dobrowoj), Doman, Domarad, Domasław, Domisław, Domosław, Drogomiła (Drogomił), Drogomir, Drogosław, Dysława (Dysław). Zaniżona ocena Z. Glogera może wynikać z tego, że nie dysponował on takimi narzędziami, jakimi dysponujemy dzisiaj (komputery, bazy danych), więc nie posiadał pełnych informacji. Biorąc pod uwagę, że część imion to te same imiona, nieznacznie różniące się zapisem (np. Domorad, Domerad lub np. Dobromyśl, Dobromysł) oraz to, że korzystałem z bazy miejscowości nie zawierającej wszystkich miejscowości w Polsce (a tylko około 53 tysiące), to faktyczny związek imion sprzed kilkuset, a może nawet sprzed tysiąca lat, ze współczesnymi nazwami miejscowości i nazwiskami jest faktycznie większy niż to wykazałem powyżej (pkt.2)

Występujące w XX wieku nazwiska w Polsce opracował i przedstawił Kazimierz Rymut na podstawie danych ponad 40 milionów obywateli. W tym 20 509 336 kobiet i 19 583 864 mężczyzn. Podając informację o imieniu, K. Rymut informuje ilu ludzi je nosiło (i w jakim przedziale czasu) lub nosi. Przy czym są to nazwiska obywateli polskich, co nie znaczy, że tylko Polaków z urodzenia. W związku z tym występują tu także imiona obce, dziwnie lub zabawnie brzmiące, a nawet wulgarne. Są imiona nic nam nie mówiące, są imiona staropolskie, (o których była mowa już wcześniej). Niektóre imiona mogą wywołać konsternację i utrudniać osobom je noszącym, normalne kontakty społeczne. Do imion tych można zaliczyć zarówno imiona męskie: Anioł, Apostoł, Numer, Mordka, Mozoł, czy Pijus, jak i żeńskie: Cipa, Cytryna, Dusza, Nuta, Muza, Kukła czy Pipa.

ciąg dalszy...



Uwaga! Przypisy informujące o źródłach cytatów znajdują się w tekście zamieszczonym w Poradniku Genealogicznym OKRUCHY - tu do pobrania